ตั้งแต่เริ่มเข้ามาคลุกคลีในวงการการศึกษาไทย
และได้เรียนรู้เกี่ยวกับการศึกษาของประเทศต่างๆ
ทั่วโลกจากหนังสือและบทความมากมาย ทำให้เรามีความเชื่อมาตลอดว่า 'ครู'
คือปัจจัยสำคัญในการจัดการเรียนการสอนให้มีคุณภาพ
สามารถพัฒนาศักยภาพผู้เรียนให้เติบโตขึ้นเป็นคนที่สมบูรณ์
มีความรู้และทักษะที่ทำให้เด็กๆ สามารถพึ่งพาตนเองได้
และสามารถสร้างสรรค์สังคมให้ดีขึ้นด้วย
ถึงแม้ว่าในความเป็นจริงจะไม่ได้เป็นอย่างนั้น
เราก็ยังคงหวังว่าจะมีหน่วยงาน
หรือผู้หลักผู้ใหญ่ในบ้านเมืองสักคนเห็นความสำคัญที่จะปรับเปลี่ยนหลักสูตร
หรือออกนโยบายที่สามารถปฏิรูปการศึกษาอย่างจริงจัง
ในขณะที่ความหวังเหล่านั้นจะดูเหมือนริบหรี่ลง และ 'ครู'
ก็ตกเป็นจำเลยสังคมว่าไม่สามารถบรรลุเป้าหมายทางการศึกษาได้อย่างที่ควรจะ
เป็น ก็ยังมีครูและผู้อำนวยการจำนวนกว่าร้อยคนจากหลายสิบโรงเรียน
ทั้งโรงเรียนเล็กและใหญ่ซึ่งมีข้อจำกัดแตกต่างกัน มารวมตัวกันที่
โรงเรียนลำปลายมาศพัฒนาจังหวัดบุรีรัมย์ ภายใต้โครงการ
'แลกเปลี่ยนเรียนรู้การพัฒนาโรงเรียนต้นแบบ'
- ต้นแบบพัฒนาผู้เรียนจากปัญญาภายใน ด้วยกระบวนการจิตศึกษา ที่ทำให้เด็กๆ
มีสมาธิในการเรียน รู้จักรับผิดชอบ มีความเคารพตัวเอง และผู้อื่น
เพื่อสามารถอยู่ร่วมกันได้อย่างมีความสุข ไม่มีการดุด่าว่าตี
มีแต่การสอนด้วยความรักและความอ่อนโยน
ถือว่าเป็นโรงเรียนที่คุณครูพูดเสียงเบาที่สุดก็เป็นได้
- ต้นแบบการเรียนการสอนโดยใช้ปัญหาเป็นฐานการเรียนรู้หรือ Problem-based
learning (PBL) เป็นการเรียนการสอนนอกตำราเรียน
แต่เป็นการพัฒนาทักษะโดยการตั้งคำถาม แล้วให้เด็กๆ
ช่วยกันหาคำตอบและนำเสนอข้อค้นพบด้วยตัวเอง เช่น
จากการสอนเรื่องไดโนเสาร์เปลี่ยนเป็นการตั้งคำถามกับเด็กๆ
ว่าในบ้านเรามีอะไรที่กำลังสูญพันธุ์เหมือนไดโนเสาร์บ้าง?”
- ต้นแบบการพัฒนาครูด้วยชุมชนการเรียนรู้วิชาชีพหรือ Professional
Learning Community (PLC) เป็นที่แลกเปลี่ยนเรียนรู้ระหว่างครู
เพื่อยกระดับทักษะการสอน โดยไม่ต้องเริ่มจากศูนย์ แต่สามารถต่อยอด
หรือปรับใช้หลักสูตรจากโรงเรียนอื่นๆ
ในเครือข่ายให้เหมาะสมกับโรงเรียนของตัวเองได้
- แม้ว่าเราจะเข้าไปมีส่วนร่วมในฐานะผู้สังเกตการณ์
แต่เราก็ได้รับพลังงานมหาศาลจากครูผู้ลุกขึ้นมาสร้างการเปลี่ยนแปลงด้วยตัว
เอง โดยไม่จำเป็นต้องรอคำสั่งหรือนโยบายจากใคร
เริ่มต้นจากการเปลี่ยนวิธีคิดของตนเอง เปลี่ยนรูปแบบการจัดการเรียนการสอน
จนโรงเรียนสามารถบรรลุเป้าหมายทางการศึกษา
และสร้างเครือข่ายโรงเรียนใกล้เคียงให้เข้มแข็งขึ้น
เพื่อสักวันหนึ่งการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นโดยความตั้งใจของครูร้อยกว่าคน
นี้ จะขยายไปสู่โรงเรียนจำนวนมากขึ้น
ซึ่งจะนำไปสู่การปฏิรูปการศึกษาไทยได้ในที่สุด
โครงการแลกเปลี่ยนเรียนรู้การพัฒนาโรงเรียนต้นแบบ โดยโรงเรียนลำปลายมาศพัฒนาที่จัดขึ้นเมื่อวันที่ 18-19 กุมภาพันธ์
2559 ที่ผ่านมาประกอบด้วยการบรรยายโดยผู้ทรงคุณวุฒิ เป็นการนำเสนอกรณีศึกษาในหัวข้อ
'PLC กับการพัฒนาครู' โดยกลุ่มผู้บริหารโรงเรียน และหัวข้อ
'การพัฒนาความเป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์ในมิติของปัญญาภายในและปัญญาภายนอก' โดย
คณะครู โดยกิจกรรมต่างๆ
ผู้บริหารและครูทุกคนก็แสดงความมีส่วนร่วมกันอย่างเต็มที่
ทั้งการจดอย่างละเอียดยิบ
จดชื่อหนังสือและลิงก์เว็บไซด์ที่จะเอาไปค้นข้อมูลเพิ่มเติม
ถ้าจดไม่ทันก็ยกกล้องขึ้นมาถ่ายเก็บไว้
และยังออกไอเดียแลกเปลี่ยนความเห็นกันอย่างเต็มจนเราต้องยอมรับว่ายังไม่เคย
เห็นงานเสวนาการศึกษาที่คึกคักขนาดนี้มาก่อน
นอกจากการแลกเปลี่ยนเรียนรู้กันระหว่างครูและผู้บริหารโรงเรียนต่างๆ
แล้วยังเป็นการจุดประกายให้เกิดความคิดสร้างสรรค์โดยเฉพาะอย่างยิ่งสำหรับ
การจัดการเรียนการสอนแบบ Problem-based Learning
จากครูที่มีประสบการณ์ทำแผนการสอนมาก่อน
จึงสามารถแนะนำแผนการสอนที่ประสบความสำเร็จให้กับครูคนอื่นๆ ได้
แสดงให้เห็นผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นกับนักเรียน ทำให้เด็กๆ
มีทักษะในการคิดการค้นหาคำตอบด้วยตัวเอง การพูด/นำเสนอผลงาน
และการทำงานเป็นกลุ่ม
ยกตัวอย่างเช่น ในกรณีที่หลายโรงเรียนพบ คือสามารถเปลี่ยนพฤติกรรมเด็กๆ
จากเดิมที่ไม่กล้าพูด ไม่กล้าแสดงออก
ให้เป็นเด็กที่มีความเป็นตัวของตัวเองกล้าพูด และนำเสนอหน้าชั้นเรียนได้
และจากเดิมที่เด็กๆ ไม่อยากไปโรงเรียนก็ทำให้เด็กๆ
รู้สึกอยากมาโรงเรียนมาเจอเพื่อนๆ มากอดคุณครู
(ส่วนหนึ่งของกิจกรรมจิตศึกษา) รักการเรียนรู้ และสนุกกับการตอบคำถาม
คุณครูเหล่านี้ไม่ได้รวมตัวกันเพียงเพื่อมาหาเทคนิคการสอน
หรือวิธีการบรรลุตัวชี้วัดต่างๆ เหมือนงานสัมมนาทั่วไป
แต่เป็นการส่งต่อสิ่งดีๆ ที่เกิดขึ้นกับเด็กๆ
จากโรงเรียนหนึ่งไปอีกโรงเรียนหนึ่ง ภายใต้เป้าหมายที่ใหญ่กว่านั้น
คือการปฏิรูปการศึกษาไทยในที่สุด
นอกจากนี้กระบวนการดังกล่าวยังทำให้เกิดการยอมรับชื่นชมปลุกจิตวิญญาณของ
ความเป็นครู
และสร้างความภาคภูมิใจให้กับครูผู้กล้าลุกขึ้นมาสร้างการเปลี่ยนแปลง
เพื่อเป็นกำลังใจสำคัญในการต่อสู้กับอุปสรรค และทุ่มเทเพื่อสร้างสิ่งดีๆ
ที่เกิดประโยชน์กับเด็กๆ มากกว่าการจัดการเรียนการสอนตามหนังสือ
หรือตำราแบบเดิมๆ อีกด้วย
สำหรับเราแล้ว เราเคยพูดถึงคำว่า
'การปฏิรูปการศึกษา' หรือ
'Education Reform' อยู่
หลายครั้งทั้งทาง Social Media
และกับผู้คนรอบข้างที่คอยเข้ามาให้ความสนใจกับสิ่งที่เราทำ
แต่วันนี้เราอยากบอกทุกคนว่าการปฏิรูปการศึกษาได้เกิดขึ้นแล้วจริงๆ
ไม่ใช่จากนโยบายหรือหลักสูตรที่กำหนดโดยกระทรวง
ไม่ต้องรอให้คนรุ่นใหม่เข้ามาแก้ไขอย่างที่คนชอบพูดกัน
แต่เกิดจากการลงมือทำจริงของครูตัวเล็กๆ
ที่มีใจอยากให้นักเรียนของตัวเองได้รับสิ่งที่ดีที่สุด
ภายใต้การสนับสนุนจากครูวิเชียร ไชยบัง ครูใหญ่โรงเรียนลำปลายมาศพัฒนา
หน่วยงานภาคเอกชนอย่างกองทุนคนไทยใจดี (BKIND) ของ บลจ.บัวหลวง
สถาบันการศึกษา IRES เป็นต้น
พวกเราทุกคนต่างก็เห็นว่าการศึกษาไทยมีปัญหา
แต่ไม่รู้ว่าจะมีสักกี่คนที่ลุกขึ้นมาแก้ไข
เราอย่าปล่อยให้ครูกลุ่มนี้ต่อสู้อย่างเดียวดายเลย ช่วยกันบอกเล่าเรื่องราว
เพื่อเป็นกำลังใจให้ครูร้อยกว่าคนนี้
ขยายออกไปเป็นพันเป็นหมื่นเป็นล้านคนจนปฏิรูปการศึกษาทั้งระบบในที่
สุด...เพราะเรายังมีความหวัง :)
จาก
School of Changemakers
http://www.schoolofchangemakers.com/home/knowledge?knowledge_id=345 
